Kushti i vendosur nga Këshilli i Europës sugjeron shtim të të diplomuarve

Në një kohë kur debati dhe diskutimet lidhur me arsimin janë të përditshme në auditorët me studentë, në nivel ekspertësh, por edhe në familjet shqiptare, një sugjerim vjen nga Këshilli i Europës.

Shqipëria duhet të plotësojë normën e 30 të diplomuarve ndër 100 qytetarë, për të arritur standarde dhe cilësi në arsimin e lartë. Sipas një studimi të ODA-s, ky është një kusht i vendosur nga Këshilli i Europës, dhe 10 vitet e fundit arsimi i lartë ka pasur ndryshime duke shtuar numrin e studentëve, si në publik ashtu edhe në institucionet private. “Open Data ALbania” ka vendosur në dispozicion grafikun e përpunuar të të dhënave nga Ministria e Arsimit dhe ekspertët e Institutit të Statistikave.

Analiza e universiteteve jopublike

Me gjithë diskutimet dhe debatet për hapjen e Institucioneve Jo Publike të Arsimit të Lartë (IJPAL), universiteti i parë privat u licencua në vitin 2003. Në tre vitet e para numri i tyre ishte shumë i kufizuar, por pas vitit 2006 ky treg mori zhvillim të menjëhershëm. Kërkesa gjithmonë e më e lartë për edukim e bëri shumë të lehtë lindjen dhe mbijetesën e IJPAL-ve.

Në vitin shkollor 2010-2011 numërohen plot 38 universitete private, apo 3 herë më shumë se universitete publike. Nëse do të shqyrtohej shpërndarja e studentëve midis Institucioneve të Arsimit të Lartë, mund të shikohet më mirë ndikimi që ka filluar të ketë arsimi privat në Shqipëri. Deri në vitin 2006-2007, pjesa e tregut që ai zinte ishte shumë e vogël, vetëm 4.7%. Shkaku kryesor ishte rritja e kuotave në arsimin publik, por edhe një licencim shumë i shtrënguar i IJPAL. Kështu, deri në këtë vit numri i studentëve në universitetet publike u rrit në 82.099, 50% më shumë sesa në vitin 2003-2004.

Pas vitit 2006, universitetet private nisën të fitojnë më shumë terren. Në vitin 2007-2008 ato zotëronin 10% të tregut dhe një vit më vonë, 14%. Shkaku kryesor ishte rritja e numrit të IJPAL të licencuara dhe ulja e lehtë që pësuan kuotat e universiteteve publike. Viti 2009-2010 u shoqërua me rritje si të studentëve në universitetet private, ashtu edhe në ato publike. Tashmë edukimi jopublik kishte 18% të tregut. Ai ishte rritur 55% krahasuar me një vit më parë, ndërkohë që arsimi publik, pas rënies së dy viteve të mëparshme, u rrit me 19.6%.

Buxheti i arsimit

Kur flitet për Buxhetin për Arsimin nënkuptohet, së pari, financimi i katër programeve kryesore: arsimi bazë, i mesëm, universitar dhe prej 2005-s, fonde për shkencën. Dhe së dyti, shpenzime për disa kategori: paga, kontributet përkatëse për sigurime, materiale mësimore, si dhe investime kapitale për të gjitha institucionet arsimore dhe administratën.

Rëndësia që ka arsimi në zhvillimin e një vendi, bën që buxheti i përcaktuar për të rrallëherë të kalojë pa debate. Arsimi është prioritet në hartimin e çdo strategjie, por pa mbështetje të mjaftueshme me fonde, objektivat e vendosur është shumë e vështirë që të arrihen.