Ekipi analist pran\u00eb Open Data Albania po b\u00ebn nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb tregut shqiptar t\u00eb “Karburante dhe Vaj”, duke vler\u00ebsuar n\u00ebse kemi premis\u00eb p\u00ebr P\u00ebrqendrim n\u00eb operator me pozit\u00eb dominuese n\u00eb treg. P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb analiz\u00eb, kemi aplikuar si kampion vet\u00ebm blerjet e tregut buxhetor (blerje q\u00eb paguhen nga Buxheti i Shtetit), dhe rastin e subvencionimit t\u00eb pjes\u00ebs p\u00ebr karburant p\u00ebr fermer\u00ebt, pasi t\u00eb dh\u00ebnat sipas kompanive p\u00ebr shitjet n\u00eb tregun e gjer\u00eb nuk jan\u00eb publike dhe nuk aksesoren as p\u00ebrmes Pasqyrave Financiare ku kompanit\u00eb kan\u00eb aktivitet nd\u00ebr sektorial ku ve\u00e7 karbureve kan\u00eb edhe objekt t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb biznesi. T\u00eb dh\u00ebnat vet\u00ebm p\u00ebr aktivitetin n\u00eb tregtim karburant dhe vaj, mund t\u00eb aksesoren vet\u00ebm nga Autoriteti i Konkurrenc\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb realizuar k\u00ebt\u00eb, kemi p\u00ebrdorur metodologjin\u00eb dhe Indeksin Herfindahl-Hirschman. Ky indeks p\u00ebrdoret gjer\u00ebsisht n\u00eb vler\u00ebsimin e tregjeve ekonomike p\u00ebr t\u00eb njohur dhe vler\u00ebsuar riskun p\u00ebr Pozita Dominuese t\u00eb nj\u00eb apo m\u00eb shum\u00eb firmave n\u00eb treg.<\/p>\n\n\n\n
Indeksi Herfindahl-Hirschman \u00ebsht\u00eb krijuar n\u00eb vitin 1945 nga ekonomisti amerikan Albert O. Hirschman dhe ekonomisti gjerman Albert O. Herfindahl, p\u00ebr t\u00eb matur koncentrimin e tregut n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi apo t\u00eb nj\u00eb dege t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Ky indeks p\u00ebrdoret gjer\u00ebsisht, sidomos n\u00eb rastet e bashkimit t\u00eb firmave p\u00ebr t\u00eb matur madh\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrqendrimit t\u00eb tregut. Nj\u00eb nga p\u00ebrdoruesit m\u00eb t\u00eb shpesht\u00eb \u00ebsht\u00eb Departamenti i Drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. Autoritetet e Konkurrenc\u00ebs mund ta p\u00ebrdorin at\u00eb p\u00ebr t\u00eb shikuar rastet e tregut kur mund t\u00eb ket\u00eb tendenca p\u00ebr pozita dominuese.<\/p>\n\n\n\n
Llogaritja b\u00ebhet me nj\u00eb formul\u00eb matematikore ku merret vlera dhe pesha kundrejt totalit, pjesa e secil\u00ebs kompani n\u00eb treg, kjo pesh\u00eb e ngritur n\u00eb katror dhe mbledhja jep indeksin. N\u00eb rastin kur n\u00eb treg ka m\u00eb shum\u00eb se 50 firma, merren 50 firmat me pesh\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe. Ky indeks ka nj\u00eb interval rezultatesh nga 0 deri n\u00eb 10 000 (0 \u00ebsht\u00eb rezultat i pamundur, kurse 10 000 \u00ebsht\u00eb rasti kur tregu ka vet\u00ebm nj\u00eb firm\u00eb t\u00eb vetme, pra rasti i monopolit). Rezultati nga 0 – 1 500 tregon se tregu specifik ka nj\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb konkurueshm\u00ebrie, rezultati 1 500 deri 2 500, tregon q\u00eb kemi nj\u00eb treg mesatarisht t\u00eb p\u00ebrqendruar dhe n\u00ebse rezultati \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh se 2 500, kemi rastin kur tregu \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i p\u00ebrqendruar. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb e gjith\u00eb fuqia e tregut ndahet midis shum\u00eb pak firmave.<\/p>\n\n\n\n