{"id":21588,"date":"2024-05-01T10:46:00","date_gmt":"2024-05-01T10:46:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ndiqparate.al\/?p=21588"},"modified":"2024-08-05T14:14:14","modified_gmt":"2024-08-05T14:14:14","slug":"sistemi-gjyqesor-vleresimi-i-sistemit-kombetar-te-integritetit-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=21588","title":{"rendered":"Sistemi Gjyq\u00ebsor, Vler\u00ebsimi i Sistemit Komb\u00ebtar t\u00eb Integritetit 2023"},"content":{"rendered":"\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull po zbardhim rezultate dhe rekomandime p\u00ebr Sistemin Gjyq\u00ebsor, t\u00eb b\u00ebra n\u00eb Raportin Vler\u00ebsimi i Sistemit Komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb Integritetit.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Ky raport p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb N\u00ebntor 2023 \u00ebsht\u00eb realizuar nga Instituti p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim IDM si pjes\u00eb e projektit t\u00eb Transparency International TI, \u201cEU4 Rule of Law: Citizen Engagement for Public Integrity (CEPI) in the Western Balkans and Turkey\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Raporti synon t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb kuadrin institucional duke u p\u00ebrqendruar n\u00eb nivelet e qeverisjes s\u00eb mir\u00eb, transparenc\u00ebs dhe llogaridh\u00ebnies. Ky raport sh\u00ebnon vler\u00ebsimin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij lloji t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb nga viti 2016.<\/p>\n\n\n\n

Raporti vler\u00ebson ecurin\u00eb e reformave t\u00eb deritanishme p\u00ebr konsolidimin e institucioneve dhe thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr masa t\u00eb m\u00ebtejshme p\u00ebr t\u00eb forcuar sistemin e integritetit komb\u00ebtar. Dokumenti i plot\u00eb n\u00eb shqip<\/a> mund t\u00eb klikohet n\u00eb webfaqen e IDM.<\/p>\n\n\n\n

Ky Vler\u00ebsim u hartua me mb\u00ebshtetjen financiare t\u00eb Bashkimit Evropian. P\u00ebrmbajtja e tij jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi vet\u00ebm e Institutit p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim dhe nuk reflektojn\u00eb domosdoshm\u00ebrish q\u00ebndrimet e Bashkimit Evropian.<\/p>\n\n\n\n

M\u00eb posht\u00eb jan\u00eb vler\u00ebsime dhe rekomandime p\u00ebr shtyll\u00ebn Sistemi Gjyq\u00ebsor<\/strong>, vler\u00ebsimi b\u00ebhet sipas disa Rezultateve me 1 deri 100 pik\u00eb sa Kapaciteteve, Qeverisjes, Rolit dhe treguesve konkret:<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb vitin 2015, komisioni i posa\u00e7\u00ebm i Kuvendit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr Reform\u00ebn n\u00eb Sistemin e Drejt\u00ebsis\u00eb vler\u00ebsoi se \u201csistemi gjyq\u00ebsor konsiderohet si nj\u00eb nga fushat me nivel t\u00eb lart\u00eb korrupsioni.\u201d Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, sistemi i drejt\u00ebsis\u00eb shqiptare \u00ebsht\u00eb prekur nga nj\u00eb reform\u00eb e thell\u00eb. N\u00eb vitin 2016 u miratua kuadri i ri ligjor, i cili p\u00ebrfshinte ngritjen e institucioneve t\u00eb vetingut dhe t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Em\u00ebrimeve n\u00eb Drejt\u00ebsi (KED).<\/p>\n\n\n\n

Institucionet e vetingut p\u00ebrfshijn\u00eb Komisionin e Pavarur t\u00eb Kualifikimit (KPK), i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga 12 komisioner\u00eb, t\u00eb zgjedhur nga parlamenti n\u00eb vitin 2017; Kolegji i Posa\u00e7\u00ebm i Apelimit (KPA; dhom\u00eb e posa\u00e7me e Gjykat\u00ebs Kushtetuese me mandat n\u00ebnt\u00eb vje\u00e7ar deri n\u00eb p\u00ebrfundimin e procesit t\u00eb vetingut), i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga shtat\u00eb gjyqtar\u00eb, t\u00eb zgjedhur nga parlamenti n\u00eb vitin 2017; dhe Institucioni i Komisioner\u00ebve Publik\u00eb (IKP), i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga dy komisioner\u00eb, t\u00eb zgjedhur nga parlamenti n\u00eb vitin 2017.<\/p>\n\n\n\n

Institucionet e vetingut mb\u00ebshteten dhe monitorohen nga Operacioni Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Monitorimit, i cili p\u00ebrb\u00ebhet nga v\u00ebzhgues nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb nga SHBA-ja dhe BE-ja, ku p\u00ebrfshihen gjyqtar\u00eb dhe prokuror\u00eb me t\u00eb pakt\u00ebn 15 vjet p\u00ebrvoj\u00eb profesionale n\u00eb vendet e tyre p\u00ebrkat\u00ebse. Operacioni Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Monitorimit udh\u00ebhiqet nga Komisioni i BE-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb fund t\u00eb vitit 2018 u krijuan institucionet e reja qeveris\u00ebse, si K\u00ebshilli i Lart\u00eb Gjyq\u00ebsor (KLGJ) dhe K\u00ebshilli i Lart\u00eb i Prokuroris\u00eb (KLP), pasuar nga krijimi i Inspektorit t\u00eb Lart\u00eb t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb (ILD) n\u00eb vitin 2020. KLGJ p\u00ebrb\u00ebhet nga 11 an\u00ebtar\u00eb me koh\u00eb t\u00eb plot\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb angazhuar ekskluzivisht me qeverisjen e sistemit gjyq\u00ebsor. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Gjykata e Lart\u00eb ishte subjekt i reform\u00ebs n\u00eb drejt\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n

Harta e re gjyq\u00ebsore rishikoi kompetencat territoriale t\u00eb gjykatave, duke mbyllur n\u00ebnt\u00eb gjykata m\u00eb t\u00eb vogla t\u00eb juridiksionit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm, si dhe kat\u00ebr gjykata administrative dhe pes\u00eb gjykata t\u00eb apelit p\u00ebr t\u00eb rritur efikasitetin e tyre dhe p\u00ebr t\u00eb menaxhuar p\u00ebrgjysmimin e numrit t\u00eb gjyqtar\u00ebve, kryesisht si pasoj\u00eb e procesit t\u00eb vetingut.<\/p>\n\n\n\n

Vendet vakante n\u00eb gjyq\u00ebsor jan\u00eb nj\u00eb nga sfidat kryesore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb deg\u00eb t\u00eb pushtetit. Deri n\u00eb fund t\u00eb korrikut 2023, pas verifikimit t\u00eb tre komponent\u00ebve t\u00eb parashikuar me ligj (pasuria, integriteti dhe kapaciteti profesional), KPK-ja ka shkarkuar 138 gjyqtar\u00eb dhe 96 prokuror\u00eb (shpesh vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb nga tre kriteret). Kjo ka pasur nj\u00eb ndikim serioz n\u00eb efikasitetin e gjykatave dhe p\u00ebrpjekjet e tyre p\u00ebr t\u00eb zgjidhur \u00e7\u00ebshtjet e prapambetura t\u00eb grumbulluara. N\u00eb vitin 2022, numri i \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb prapambetura n\u00eb Gjykat\u00ebn e Lart\u00eb arriti n\u00eb mbi 36,000 \u00e7\u00ebshtje, nd\u00ebrsa n\u00eb gjykatat e apelit t\u00eb juridiksionit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm, mbi 28,000 \u00e7\u00ebshtje. Nd\u00ebr mang\u00ebsit\u00eb e evidentuara n\u00eb vendimet e KPK-s\u00eb jan\u00eb kapacitetet e pamjaftueshme profesionale t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj dhe standardet e dyfishta t\u00eb vendimeve t\u00eb saj.<\/p>\n\n\n\n

Sfidat e tjera lidhen me mb\u00ebshtetjen e nevojshme n\u00eb aspektin e burimeve financiare dhe njer\u00ebzore, nj\u00eb sistem funksional p\u00ebr menaxhimin e \u00e7\u00ebshtjeve dhe bashk\u00ebpunim m\u00eb i fort\u00eb me median dhe shoq\u00ebrin\u00eb civile p\u00ebr t\u00eb rritur transparenc\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb forcohet besimi i publikut tek sistemi gjyq\u00ebsor.<\/p>\n\n\n\n

\n