{"id":22189,"date":"2024-05-01T08:48:00","date_gmt":"2024-05-01T08:48:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ndiqparate.al\/?p=22189"},"modified":"2024-08-05T14:12:43","modified_gmt":"2024-08-05T14:12:43","slug":"biznesi-vleresimi-i-sistemit-kombetar-te-integritetit-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=22189","title":{"rendered":"Biznesi, Vler\u00ebsimi i Sistemit Komb\u00ebtar t\u00eb Integritetit 2023"},"content":{"rendered":"\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull po zbardhim rezultate dhe rekomandime p\u00ebr Biznesin, t\u00eb b\u00ebra n\u00eb Raportin Vler\u00ebsimi i Sistemit Komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb Integritetit.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Ky raport p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb N\u00ebntor 2023 \u00ebsht\u00eb realizuar nga Instituti p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim IDM si pjes\u00eb e projektit t\u00eb Transparency International TI, \u201cEU4 Rule of Law: Citizen Engagement for Public Integrity (CEPI) in the Western Balkans and Turkey\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Raporti synon t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb kuadrin institucional duke u p\u00ebrqendruar n\u00eb nivelet e qeverisjes s\u00eb mir\u00eb, transparenc\u00ebs dhe llogaridh\u00ebnies. Ky raport sh\u00ebnon vler\u00ebsimin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij lloji t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb nga viti 2016.<\/p>\n\n\n\n

Raporti vler\u00ebson ecurin\u00eb e reformave t\u00eb deritanishme p\u00ebr konsolidimin e institucioneve dhe thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr masa t\u00eb m\u00ebtejshme p\u00ebr t\u00eb forcuar sistemin e integritetit komb\u00ebtar. Dokumenti i plot\u00eb n\u00eb shqip<\/a> mund t\u00eb klikohet n\u00eb webfaqen e IDM.<\/p>\n\n\n\n

Ky Vler\u00ebsim u hartua me mb\u00ebshtetjen financiare t\u00eb Bashkimit Evropian. P\u00ebrmbajtja e tij jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi vet\u00ebm e Institutit p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim dhe nuk reflektojn\u00eb domosdoshm\u00ebrish q\u00ebndrimet e Bashkimit Evropian.<\/p>\n\n\n\n

M\u00eb posht\u00eb jan\u00eb vler\u00ebsime dhe rekomandime p\u00ebr shtyll\u00ebn Biznesi<\/strong>, vler\u00ebsimi b\u00ebhet sipas disa Rezultateve me 1 deri 100 pik\u00eb sa Kapaciteteve, Qeverisjes, Rolit dhe treguesve konkret:<\/p>\n\n\n\n

Sektori privat rregullohet kryesisht nga Ligji p\u00ebr Tregtar\u00ebt dhe Shoq\u00ebrit\u00eb Tregtare, Ligji p\u00ebr Regjistrimin e Bizneseve dhe legjislacioni p\u00ebr kontabilitetin, auditimin ligjor, tatimet dhe doganat, si dhe Kodi i Procedur\u00ebs Administrative.<\/p>\n\n\n\n

Ministria e Financave dhe Ekonomis\u00eb vendos politik\u00ebn ekonomike, nd\u00ebrsa Ministri i Shtetit p\u00ebr Mbrojtjen e Sip\u00ebrmarrjes \u00ebsht\u00eb krijuar p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe mbrojtur sip\u00ebrmarrjen private, p\u00ebr t\u00eb rritur bashk\u00ebpunimin nd\u00ebrmjet institucioneve t\u00eb ndryshme n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohen sh\u00ebrbimet publike p\u00ebr bizneset dhe krijimin e nj\u00eb mjedisi miq\u00ebsor dhe kushte t\u00eb favorshme p\u00ebr sip\u00ebrmarrjen q\u00eb t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb 2022 ishin 125,222 shoq\u00ebri ekonomikisht aktive dhe po at\u00eb vit u regjistruan 15,700 shoq\u00ebri t\u00eb reja. Shumica e bizneseve veprojn\u00eb n\u00eb sektorin e tregtis\u00eb, ndjekur nga sh\u00ebrbimet e akomodimit dhe ushqimit, si dhe sektori industrial. Pjesa m\u00eb e madhe e bizneseve n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb vogla dhe t\u00eb mesme q\u00eb ofrojn\u00eb sh\u00ebrbime apo tregti dhe prodhim. Qendra Komb\u00ebtare e Biznesit (QKB) \u00ebsht\u00eb autoriteti kompetent q\u00eb merret me regjistrimin dhe licencimin e bizneseve si dhe administrimin e regjistrit t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb p\u00ebrfituese. Ekzistojn\u00eb shum\u00eb dhoma t\u00eb industris\u00eb dhe tregtis\u00eb dhe dy k\u00ebshilla sh\u00ebrbejn\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebs nd\u00ebrmjet institucioneve publike dhe jopublike.<\/p>\n\n\n\n

Reforma rregullatore e ka b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb hapjen dhe mbylljen e bizneseve, por v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb lidhur me procedurat e falimentimit, t\u00eb drejtat e pron\u00ebs, lejet e nd\u00ebrtimit, autorizimet dhe aksesin n\u00eb financa vazhdojn\u00eb t\u00eb ekzistojn\u00eb. Autoriteteve t\u00eb mbik\u00ebqyrjes iu nevojitet kapacitet dhe pavar\u00ebsi m\u00eb e madhe.<\/p>\n\n\n\n

Mir\u00ebpo, ekzistojn\u00eb sfida n\u00eb kategorizimin e nd\u00ebrmarrjeve si t\u00eb vogla, t\u00eb mesme apo t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb Shqip\u00ebri, meqen\u00ebse ligje t\u00eb ndryshme p\u00ebrdorin p\u00ebrkufizime t\u00eb ndryshme. Kjo mosp\u00ebrputhje jep shkas p\u00ebr boshll\u00ebqe ligjore dhe mbivendosje me ligjin tatimor, ligjin p\u00ebr nd\u00ebrmarrjet e vogla dhe t\u00eb mesme dhe ligjin p\u00ebr kontabilitetin q\u00eb ofron klasifikime t\u00eb dallueshme p\u00ebr bizneset e p\u00ebrmasave t\u00eb ndryshme.<\/p>\n\n\n\n

Dispozitat e transparenc\u00ebs jan\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrmbledh\u00ebse, me ligje p\u00ebr regjistrat e pron\u00ebsis\u00eb p\u00ebrfituese dhe standardet e raportimit financiar. Megjithat\u00eb, pron\u00ebsia e m\u00eb pak se 25% t\u00eb aksioneve p\u00ebr p\u00ebrfituesit nuk \u00ebsht\u00eb e detyrueshme t\u00eb zbulohet n\u00eb regjistrin e pron\u00ebsis\u00eb p\u00ebrfituese. Raportet financiare t\u00eb audituara t\u00eb shoq\u00ebrive t\u00eb m\u00ebdha i dor\u00ebzohen autoriteteve tatimore dhe b\u00ebhen t\u00eb disponueshme p\u00ebr publikun n\u00ebp\u00ebrmjet baz\u00ebs s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave online t\u00eb QKB-s\u00eb. N\u00eb rast t\u00eb kund\u00ebrt, bizneset e vogla dhe t\u00eb mesme detyrohen vet\u00ebm t\u00eb n\u00ebnshkruajn\u00eb bilancet e tyre nga nj\u00eb kontabilist dhe publikimi nuk \u00ebsht\u00eb i detyruesh\u00ebm p\u00ebr ta. Jan\u00eb v\u00ebn\u00eb re vonesa n\u00eb publikimin e raporteve vjetore dhe raportime t\u00eb pasakta. Disa shoq\u00ebri t\u00eb m\u00ebdha nuk arrijn\u00eb t\u00eb dor\u00ebzojn\u00eb pasqyrat financiare pas marrjes s\u00eb kontratave shtet\u00ebrore. \u00cbsht\u00eb rritur progresi n\u00eb tregun e audituesve ligjor\u00eb, por sfidat vazhdojn\u00eb n\u00eb sanksionimin e mosp\u00ebrputhjes.<\/p>\n\n\n\n

Jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb krijuar kode sjelljeje dhe masa kund\u00ebr korrupsionit, me kode n\u00eb sektor\u00eb si bankat. Zbatimi i Kodeve t\u00eb Etik\u00ebs dhe standardeve t\u00eb integritetit \u00ebsht\u00eb i kufizuar, me sfida p\u00ebr konfidencialitetin dhe mekanizmat e pavarur t\u00eb hetimit. Transparenca n\u00eb nd\u00ebshkimin e shoq\u00ebrive p\u00ebr korrupsion \u00ebsht\u00eb e kufizuar, me raporte q\u00eb jan\u00eb shpesh anonime dhe rrall\u00ebher\u00eb t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuara.<\/p>\n\n\n\n

Pavar\u00ebsisht faktit se p\u00ebrfaq\u00ebsimi i grave n\u00eb pozicionet p\u00ebr drejtimin e shoq\u00ebrive t\u00eb m\u00ebdha tejkalon paksa mesataren e BE-s\u00eb, dallime t\u00eb konsiderueshme gjinore vazhdojn\u00eb t\u00eb ekzistojn\u00eb si n\u00eb pushtetin politik ashtu edhe n\u00eb at\u00eb ekonomik. Nismat si Plani Komb\u00ebtar i Veprimit p\u00ebr Grat\u00eb Sip\u00ebrmarr\u00ebse kan\u00eb pasur ndikim t\u00eb kufizuar.<\/p>\n\n\n\n

Antikorrupsioni b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb agjend\u00ebn e sektorit t\u00eb biznesit, por nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prioritet kryesor. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, bashk\u00ebpunimi nd\u00ebrmjet sektorit privat dhe shoq\u00ebris\u00eb civile \u00ebsht\u00eb i pazhvilluar.<\/p>\n\n\n\n

Mjedisi i biznesit n\u00eb Shqip\u00ebri i n\u00ebnshtrohet korrupsionit p\u00ebr shkak t\u00eb sfidave si informaliteti, kapaciteti i ul\u00ebt dhe mungesa e efektivitetit e administrat\u00ebs publike dhe mosbesimi n\u00eb sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb. Niveli i korrupsionit n\u00eb Shqip\u00ebri vler\u00ebsohet si nj\u00eb nga problematikat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha madje edhe nga Dhoma Amerikane e Tregtis\u00eb. N\u00eb Indeksin e Biznesit 2021-2022, ky element renditet n\u00eb vendin e pest\u00eb nd\u00ebr m\u00eb shqet\u00ebsuesit n\u00eb klim\u00ebn e biznesit mes 27 treguesve n\u00eb total. \u201cNxit\u00ebsit themelor\u00eb t\u00eb performanc\u00ebs n\u00eb klim\u00ebn e biznesit \u2013 praktikat e drejta, t\u00eb barabarta dhe transparente \u2013 jan\u00eb shum\u00eb larg pritshm\u00ebrive t\u00eb shoq\u00ebrive dhe investitor\u00ebve. N\u00eb vitin 2021, perceptimi i t\u00eb anketuarve ka anuar p\u00ebr \u201cMonopolin dhe konkurrenc\u00ebn e pandershme\u201d (-2,95 pik\u00eb), \u201cNivelin e korrupsionit\u201d (-0,79 pik\u00eb), \u201cBurokracin\u00eb e qeveris\u00eb\u201d (- 1,64 pik\u00eb) dhe \u201cZbatimin e ligjeve dhe rregulloreve\u201d ( -1.32 pik\u00eb).\u201d<\/p>\n\n\n\n

Sistemi i regjistrimit online u p\u00ebrball me problematika t\u00eb hershme, por kontribuoi n\u00eb uljen e korrupsionit n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb administrimit. Qeveria themeloi Ministrin\u00eb e Shtetit p\u00ebr Mbrojtjen e Sip\u00ebrmarrjes p\u00ebr trajtimin e ankesave administrative.<\/p>\n\n\n\n

Megjithat\u00eb, mungon nj\u00eb list\u00eb e zez\u00eb p\u00ebr t\u00eb identifikuar sip\u00ebrmarrjet e p\u00ebrfshira n\u00eb akte korruptive dhe pastrimim e parave. E vetmja list\u00eb publike e disponueshme u p\u00ebrket individ\u00ebve ose shoq\u00ebrive q\u00eb lidhen me financimin e terrorizmit, sipas detyrimit ligjor. Shpeshher\u00eb, informacioni p\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb q\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb korrupsion zbulohet vet\u00ebm gjat\u00eb hetimeve t\u00eb policis\u00eb ose n\u00eb seancat gjyq\u00ebsore. Mungesa e nj\u00eb baze t\u00eb dh\u00ebnash gjith\u00eb p\u00ebrmbledh\u00ebse pengon vler\u00ebsimin e progresit dhe zbatimin e standardeve kund\u00ebr korrupsionit nga bizneset.<\/p>\n\n\n\n

\n