{"id":6287,"date":"2012-03-13T01:22:06","date_gmt":"2012-03-13T01:22:06","guid":{"rendered":""},"modified":"2012-03-13T01:22:06","modified_gmt":"2012-03-13T01:22:06","slug":"hiv-dhe-aids-ne-shqiperi-periudha-1993-2010","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=6287","title":{"rendered":"HIV dhe AIDS n\u00eb Shqip\u00ebri periudha 1993-2010"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"text-align: justify;\">AIDS \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsuar si nj\u00eb nd\u00ebr s\u00ebmundjet m\u00eb problematike t\u00eb viteve t\u00eb fundit. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb kure p\u00ebr sh\u00ebrim, parandalimi ngelet mbrojtja m\u00eb e mir\u00eb prej saj. AIDS mund t\u00eb godas\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, t\u00eb rinj, t\u00eb rritur por edhe f\u00ebmij\u00eb. Globalisht, ajo renditet e dyta si shkaktare e vdekjes s\u00eb grupmosh\u00ebs 20-24 vjec dhe e para n\u00eb Shtetet e Bashkuara p\u00ebr vdekje s\u00eb grupmosh\u00ebs 25-44 vjec. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ka nj\u00eb diferenc\u00eb midis HIV dhe AIDS. HIV (Human Immunodeficiency Virus)\u00ebsht\u00eb virusi q\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb AIDS. Ai i p\u00ebrket grupit t\u00eb viruseve t\u00eb quajtura retro viruse apo viruse \u201ct\u00eb ngaldash\u00ebm\u201d. Ai hyn n\u00eb trup n\u00ebp\u00ebrmjet kontaktit seksual apo gjakut t\u00eb marr\u00eb nga nj\u00eb person i infektuar dhe dal\u00ebngadal\u00eb fillon t\u00eb godasi sistemin imunitar. Shakt\u00ebrrimi i sistemit mbrojt\u00ebs shpie n\u00eb AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome). Pra, AIDS \u00ebsht\u00eb stadi final i infektimit me HIV. N\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb sistemi imunitar i trupit \u00ebsht\u00eb dor\u00ebzuar dhe nuk mund t\u00eb luftoj\u00eb m\u00eb asnj\u00eb s\u00ebmundje, sado e leht\u00eb t\u00eb jet\u00eb ajo. Koh\u00ebzgjatja e kalimit nga HIV n\u00eb AIDS varet nga disa faktor\u00eb. N\u00eb dit\u00ebt e sotme ka shum\u00eb ilace q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdoren nga t\u00eb infektuarit m\u00eb HIV, duke i ndihmuar ata t\u00eb zhvillojn\u00eb nj\u00eb jet\u00eb normale p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Deri n\u00eb vitin 2010, n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb rezultuar 406 persona t\u00eb infektuar me HIV dhe 142 jan\u00eb n\u00eb stadin AIDS. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<img border=\"0\" alt=\"\" src=\"\/uploadserise\/foto\/grafik_HIV_aids.gif\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><sup>Burimi: Instituti i Sh\u00ebndetit Publik<br \/>Komentet dhe p\u00ebrpunimi: ODA<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Edhe nga grafiku mund t\u00eb shikohet se deri n\u00eb vitin 2000, rastet kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pakta, por pas k\u00ebsaj periudhe, numri i personave t\u00eb infektuar ka ardhur n\u00eb rritje me norma relativisht t\u00eb larta. N\u00eb vitin 2007 rezulton rritja m\u00eb e lart\u00eb e personave t\u00eb infektuar, 37.5% m\u00eb shum\u00eb se 2006-a. Edhe 2009-a karakterizohet nga nj\u00eb norm\u00eb e lart\u00eb, 24.5% m\u00eb shum\u00eb se sa n\u00eb vitin 2008. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Viti 2010 ka rezultuar me nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb personave t\u00eb identifikuar me HIV, 33% m\u00eb pak se n\u00eb 2009-n. Si nj\u00eb nd\u00ebr shkaqet e k\u00ebtij trendi \u00ebsht\u00eb par\u00eb edhe r\u00ebnia e personave vullnetar q\u00eb kryejne testin p\u00ebr HIV-in, nga 3143 n\u00eb vitin 2009, n\u00eb 2160 n\u00eb vitin 2010. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Deri n\u00eb fund t\u00eb dhjetorit, 2010 ka patur 41 raste t\u00eb reja me HIV dhe m\u00eb shum\u00eb se gjysma e tyre (54%) kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb stadin e AIDS. Ky \u00ebsht\u00eb numri m\u00eb i lart\u00eb i rasteve t\u00eb reja t\u00eb identifikuar direkt n\u00eb stadin AIDS duke e paraqitur situat\u00ebn gjithmon\u00eb e m\u00eb problematike. Sa m\u00eb shpejt t\u00eb kapet ekzistenca e virusit n\u00eb organiz\u00ebm aq m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb pasi n\u00ebp\u00ebrmjet mjekimeve, mund t\u00eb zgjatet faza HIV pa kaluar n\u00eb AIDS.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb k\u00ebto 41 raste t\u00eb reja, 27 jan\u00eb meshkuj (65%) dhe 17 jan\u00eb femra (35%). Po gjat\u00eb vitin 2010, jan\u00eb raportuar 8 vdekje p\u00ebr shkak t\u00eb AIDS, nd\u00ebr t\u00eb cilat 4 i p\u00ebrkisnin rasteve t\u00eb diagnostikuara po gjat\u00eb 2010-s. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se shoq\u00ebria ngelet ende e painformuar mbi domosdoshm\u00ebrin\u00eb e analizave vullnetare dhe kurimit. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lidhur me m\u00ebnyr\u00ebn e transmetimit t\u00eb k\u00ebsaj s\u00ebmundje, rruga seksuale ngelet m\u00eb e p\u00ebrhapura me 92% t\u00eb rasteve. Nd\u00ebr to, 81% rrug\u00eb heteroseksuale dhe 11% homoseksuale. 4% jan\u00eb raste t\u00eb kalimit t\u00eb s\u00ebmundjes nga n\u00ebna te f\u00ebmija, 3% nga transfuzion i gjakut dhe 1% nga p\u00ebrdorimi i shiringave. <\/p>\n<p> <img border=\"0\" alt=\"\" src=\"\/uploadserise\/foto\/grafikHIV.gif\" \/> <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><sup>Burimi: Instituti i Sh\u00ebndetit Publik<br \/>Komentet dhe p\u00ebrpunimi: ODA<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ebrsa i p\u00ebrket raportit femra- meshkuj, m\u00eb t\u00eb prekur rezultojn\u00eb meshkujt. Megjithat\u00eb, q\u00eb pas vitit 2003, raporti ka ndryshuar duke e rritur numrin e femrave t\u00eb infektuara krahasuar me meshkujt. N\u00eb 2010 kishte 34% m\u00eb shum\u00eb femra me HIV se sa n\u00eb 2009-n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<img border=\"0\" alt=\"\" src=\"\/uploadserise\/foto\/grafikHiv2.gif\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><sup>Burimi: Instituti i Sh\u00ebndetit Publik<br \/>Komentet dhe p\u00ebrpunimi: ODA<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><\/p>\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AIDS \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsuar si nj\u00eb nd\u00ebr s\u00ebmundjet m\u00eb problematike t\u00eb viteve t\u00eb fundit. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb kure p\u00ebr sh\u00ebrim, parandalimi ngelet mbrojtja m\u00eb e mir\u00eb prej saj. AIDS mund t\u00eb godas\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, t\u00eb rinj, t\u00eb rritur por edhe f\u00ebmij\u00eb. Globalisht, ajo renditet e dyta si shkaktare e vdekjes s\u00eb grupmosh\u00ebs 20-24 vjec dhe e para n\u00eb Shtetet e Bashkuara p\u00ebr vdekje s\u00eb grupmosh\u00ebs&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false},"categories":[39],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":23797,"url":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=23797","url_meta":{"origin":6287,"position":0},"title":"Forcimi i Kultur\u00ebs s\u00eb Monitorimit \u2013 Trajnim mbi Monitorimin e Shpenzimeve dhe Kontraktimeve Publike n\u00eb Qeverisjen Vendore Berat","date":"December 21, 2024","format":false,"excerpt":"\ud83d\udccdVendi: Hotel Portik (Salla e Konferencave), Berat\ud83d\uddd3 Data: 21 Dhjetor 2024\ud83d\udd59Ora: 10:00 \u2013 13:00 M\u00eb 21 Dhjetor 2024, AIS - promotor i Open Data Albania organizoi nj\u00eb trajnim dhe workshop mbi Forcimin e Kultur\u00ebs s\u00eb Monitorimit, duke u fokusuar n\u00eb Monitorimin e Shpenzimeve dhe Kontraktimeve Publike n\u00eb Nj\u00ebsit\u00eb e Qeverisjes\u2026","rel":"","context":"In &quot;ODA njoftime n\u00eb shtyp&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i1.wp.com\/ndiqparate.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG-20250109-WA0096-2.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":23678,"url":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=23678","url_meta":{"origin":6287,"position":1},"title":"Forcimi i Kultur\u00ebs s\u00eb Monitorimit \u2013 Trajnim mbi Monitorimin e Shpenzimeve dhe Kontraktimeve Publike n\u00eb Qeverisjen Vendore Has","date":"December 18, 2024","format":false,"excerpt":"\ud83d\udccdVendi: YES Centre Has, Godina e Re e Bashkis\u00eb, Kati i Par\u00eb\ud83d\uddd3 Data: 18 Dhjetor 2024\ud83d\udd59Ora: 10:00 \u2013 13:00 M\u00eb 18 Dhjetor 2024, AIS - promotor i Open Data Albania organizoi nj\u00eb trajnim dhe workshop mbi Forcimin e Kultur\u00ebs s\u00eb Monitorimit, duke u fokusuar n\u00eb Monitorimin e Shpenzimeve dhe Kontraktimeve\u2026","rel":"","context":"In &quot;ODA njoftime n\u00eb shtyp&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/ndiqparate.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG-20241219-WA0324.jpg?fit=1200%2C686&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":24330,"url":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=24330","url_meta":{"origin":6287,"position":2},"title":"Draft Ligji p\u00ebr PPP Koncesione, AIS (NGO) shpreh shqet\u00ebsime mbi standardin p\u0451r p\u00ebrafrim me Direktiv\u00ebn EU. K\u00ebrkohet rishikim i thelluar.","date":"June 13, 2025","format":false,"excerpt":"Organizata AIS promotore e Open Data Albania u b\u00eb pjes\u00eb e konsultimit publik me Qeverin\u00eb Shqiptare pas p\u00ebrgatitjes s\u00eb Draft Ligjit P\u00ebr Koncesionet dhe Partneritetin Publik - Privat. Ky draft ligj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb angazhim dhe obligim i Shtetit Shqiptar n\u00eb respekt t\u00eb Direktivave t\u00eb BE Direktiva 2014\/23\/BE, 2014\/24\/BE &2014\/25\/BE. Ne\u2026","rel":"","context":"In &quot;ODA njoftime n\u00eb shtyp&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i1.wp.com\/ndiqparate.al\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-06-13-143412.png?fit=1200%2C721&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":25359,"url":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=25359","url_meta":{"origin":6287,"position":3},"title":"NewsLetter: Prokurimi Publik n\u00eb Vitet Zgjedhore 2015-2025: Gjetje mbi Riskun, Konkurrenc\u00ebn dhe Eficienc\u00ebn Financiare","date":"January 20, 2026","format":false,"excerpt":"Organizata AIS \/ Open Data Albania ka hartuar Raportin e Monitorimit dhe Dokumentin e Evidencave \u201cProkurimi Publik n\u00eb Vitet Zgjedhore: Evidenc\u00eb Statistikore dhe Analiz\u00eb Risku 2015\u20132025\u201d. Studimi analizon sjelljen e prokurimit publik p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb dekade dhe evidenton lidhjen midis proceseve zgjedhore dhe treguesve t\u00eb v\u00ebllimit, konkurrenc\u00ebs, integritetit dhe riskut n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;ODA njoftime n\u00eb shtyp&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i2.wp.com\/ndiqparate.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ChatGPT-Image-May-31-2026-10_30_35-AM.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":25222,"url":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=25222","url_meta":{"origin":6287,"position":4},"title":"Shqip\u00ebria b\u00ebhet pjes\u00eb e Open Tender Evrop\u00eb, BigData p\u00ebr Prokurime Publike 2010 - 2026","date":"April 30, 2026","format":false,"excerpt":"Organizata AIS \/ Open Data Albania, n\u00eb partneritet me nj\u00eb ekip Europian organizatash dhe institucionesh q\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e antikorrupsionit, po kontribuon p\u00ebr vler\u00ebsimin e prokurimeve publike n\u00eb Shqip\u00ebri sipas standardeve t\u00eb vendeve t\u00eb Bashkimit Europian. Open Tender Evrop\u00eb, nj\u00eb nga platformat m\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb Bashkimin Europian p\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;ODA njoftime n\u00eb shtyp&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i2.wp.com\/ndiqparate.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot_30-4-2026_18242_opentender.eu_.jpeg?fit=1200%2C444&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":25374,"url":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=25374","url_meta":{"origin":6287,"position":5},"title":"NewsLetter - Prokurimi Publik ne Vite Zgjedhore: Algoritmi i Vler\u00ebsimit t\u00eb Riskut n\u00eb Tenderim sipas Metodologjis\u00eb s\u00eb Open Procurement Albania. Evidenca p\u00ebr tendera t\u00eb 61 Nj\u00ebsive t\u00eb Qeverisjes Vendore (Bashki)","date":"January 10, 2026","format":false,"excerpt":"Prokurimi Publik ne Vite Zgjedhore - Metodologjia e analiz\u00ebs s\u00eb indikator\u00ebve t\u00eb riskut (\u201cRed Flags\u201d) n\u00eb Pushtetin Vendor N\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb nga mekanizmat e monitorimit t\u00eb riskut n\u00eb prokurimin publik \u00ebsht\u00eb platforma Open Procurement Albania (OPA), e zhvilluar nga organizata AIS \/ Open Data Albania. Platforma monitoron procedurat e prokurimit\u2026","rel":"","context":"In &quot;ODA njoftime n\u00eb shtyp&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i2.wp.com\/ndiqparate.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ChatGPT-Image-May-31-2026-10_23_42-AM.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pcJP0S-1Dp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6287"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6287"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6287\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ndiqparate.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}