{"id":6622,"date":"2013-02-20T12:38:42","date_gmt":"2013-02-20T12:38:42","guid":{"rendered":""},"modified":"2022-05-05T14:48:18","modified_gmt":"2022-05-05T14:48:18","slug":"popullsia-ne-shtetin-shqiptar-1870-2011-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ndiqparate.al\/?p=6622","title":{"rendered":"Popullsia n\u00eb Shtetin Shqiptar 1870-2011"},"content":{"rendered":"
Open Data Albania ka realizuar nj\u00eb hulumtim mbi popullsin\u00eb n\u00eb territorin e shtetit shqiptar. T\u00eb dh\u00ebnat datojn\u00eb nga shekulli XIX p\u00ebrkat\u00ebsisht viti 1870, vit p\u00ebr t\u00eb cilin deklarohet treguesi statistikor m\u00eb i hersh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb vijuar deri n\u00eb vitin 2011 me realizimin e censusit t\u00eb fundit zyrtar n\u00eb Republik\u00ebn  e Shqip\u00ebris\u00eb.

<\/p>\n

T\u00eb dh\u00ebnat mbi popullsin\u00eb 1870 \u2013 2011 bazohen n\u00eb vler\u00ebsime t\u00eb Angus Maddison 1926 \u2013 2010, nj\u00eb historian ekonomie i njohur p\u00ebr grumbullimin dhe p\u00ebrpunimin e t\u00eb dh\u00ebnave historike mbi popullsin\u00eb dhe ekonomin\u00eb; n\u00eb  vjetar\u00eb statistikor\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Brendshme dhe t\u00eb Komisionit t\u00eb Planit t\u00eb Shtetit; si  dhe n\u00eb publikime t\u00eb Institutit t\u00eb Statistikave.<\/p>\n

Me popullsi do t\u00eb kuptojm\u00eb numrin e banor\u00ebve me banim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm n\u00eb territorin e shtetit shqiptar n\u00eb koh\u00ebn kur \u00ebsht\u00eb kryer censusi. Densiteti \u00ebsht\u00eb numri i popullsis\u00eb pjes\u00ebtuar p\u00ebr sip\u00ebrfaqen n\u00eb kilometra katror\u00eb. Sip\u00ebrfaqja e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb vitet 30 vler\u00ebsohej n\u00eb 27 538 kilometra katrore. Me matjet e reja t\u00eb kryera m\u00eb von\u00eb rezultoi se sip\u00ebrfaqja \u00ebsht\u00eb 28 748 kilometra katrore. <\/p>\n

P\u00ebr efekt t\u00eb llogaritjes s\u00eb densitetit t\u00eb popullsis\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb marr\u00eb matja e sotme, edhe p\u00ebr densitetin e viteve 30. Rritja mesatare vjetore e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb diferenca mes logaritmit t\u00eb vitit t\u00eb fundit me logaritmin e vitit t\u00eb par\u00eb pjes\u00ebtuar p\u00ebr numrin e viteve. <\/p>\n

Territor i shteti shqiptar \u00ebsht\u00eb konsideruar territori i shtetit aktual Republika e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Besueshm\u00ebria e t\u00eb dh\u00ebnave<\/b><\/p>\n

Agnus Maddison \u00ebsht\u00eb nj\u00eb historian ekonomike i mir\u00ebnjohur p\u00ebr krijimin e serive kohore t\u00eb vlefshme p\u00ebr krahasim n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe koh\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb tij u referohen shum\u00eb ekonomist\u00eb t\u00eb zhvillimit, si nj\u00eb burim unik t\u00eb dh\u00ebnash t\u00eb vlefshme p\u00ebr krahasimin n\u00eb periudha t\u00eb gjata kohore t\u00eb shteteve t\u00eb ndryshme, sip\u00ebrfaqja e t\u00eb cilave ka ndryshuar me kalimin e koh\u00ebs. T\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr popullsin\u00eb dhe ekonomin\u00eb n\u00eb shtetin shqiptar p\u00ebr periudh\u00ebn 1870-1913, jan\u00eb marr\u00eb nga databaza e Maddison si burimi i vet\u00ebm i informacionit. Vler\u00ebsimet e tij jan\u00eb bazuar edhe hulumtime t\u00eb regjistrave t\u00eb Perandoris\u00eb Otomane.<\/p>\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb, regjistri civil, filloi t\u00eb krijohet pas Kongresit t\u00eb Lushnj\u00ebs m\u00eb 1921. Qeveria krijoi nj\u00eb sistem administrativ komb\u00ebtar p\u00ebr t\u00eb regjistruar \u201cndodhina amzore\u201d , ku sh\u00ebnoheshin lindjet, vdekjet, martesat, divorcet dhe shp\u00ebrnguljet. N\u00eb ato koh\u00eb, personat p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr raportimet e k\u00ebtyre ngjarjeve, ishin subjekt i nj\u00eb takse, gj\u00eb q\u00eb qe nj\u00eb nga faktor\u00ebt e mosraportimeve. <\/p>\n

Censusi i par\u00eb t\u00ebr\u00ebsor u realizua n\u00eb vitin 1923. Teki Selenica, ishte nj\u00eb punonj\u00ebs me titullin inspektor i Ministris\u00eb s\u00eb Brendshme. Ai hartoi dhe publikoi disa libra shum\u00eb t\u00eb \u00e7muara me t\u00eb dh\u00ebna qoft\u00eb statistikore, qoft\u00eb historike gjat\u00eb viteve \u00b430. Raportimet e tij p\u00ebrmbajn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb detajuara p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb dh\u00ebna socio-ekonomike, demografike, t\u00eb dh\u00ebna mbi funksionimin e shtetit dhe t\u00eb dh\u00ebna mbi kriminologjin\u00eb. <\/p>\n

Ai e raportoi popullat\u00ebn e vitit 1923 prej 814,380 vetash. Selenica mendonte se n\u00eb fakt censusi i vitit 1923 kishte l\u00ebn\u00eb pa regjistruar nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb konsideruesh\u00ebm banor\u00ebsh dhe argumenton se popullsia duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb m\u00eb e madhe. Densiteti i popullsis\u00eb m\u00eb 1923 rezulton t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb 28.4 banor\u00eb p\u00ebr kilomet\u00ebr katror. <\/p>\n

N\u00eb censusin e vitit 1930 organizuar nga qeveria e Mbret\u00ebris\u00eb Shqiptare, popullsia rezultoi 1 003 097 banor\u00eb, me rritje mesatare vjetore prej 2.9 p\u00ebr qind n\u00eb vit p\u00ebr periudh\u00ebn shtat\u00ebvje\u00e7are 1923-1930. Kjo mund t\u00eb konsiderohet si shum\u00eb e lart\u00eb p\u00ebr koh\u00ebn dhe ka gjasa q\u00eb reflekton pasakt\u00ebsit\u00eb e censusit t\u00eb vitit 1923.  T\u00eb dh\u00ebnat e vitit 1938 pasqyrojn\u00eb mesataren vjetore t\u00eb llogaritur mbi t\u00eb dh\u00ebnat e regjistrit civil (jo census).  P\u00ebr vitin 1942, autoritetet e Italis\u00eb fashiste e raportojn\u00eb popullat\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb 1 128 143 vet\u00eb shif\u00ebr gjithashtu e vler\u00ebsuar nga regjistrat. <\/p>\n