Open Data Albania ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb hulumtim mbi popullat\u00ebn e minoriteteve komb\u00ebtare dhe kulturore n\u00eb Shqip\u00ebri. T\u00eb dh\u00ebnat statistikore p\u00ebr minoritetet jan\u00eb mbledhur nga disa burime, p\u00ebrgjith\u00ebsisht publikime t\u00eb Institutit t\u00eb Statistikave, Drejtoris\u00eb s\u00eb Statistik\u00ebs, apo raportime t\u00eb ndryshme ligjore t\u00eb qeveris\u00eb shqiptare.<\/p>\n\n\n\n
Hyrje: <\/strong>Shqip\u00ebria njeh aktualisht dy lloje minoritetesh, minoritete etnike komb\u00ebtare dhe minoritete kulturore dhe gjuh\u00ebsore. Njohja e minoriteteve ka qen\u00eb nj\u00eb proces q\u00eb ka evoluar me kalimin e koh\u00ebs. Mbledhja e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e tyre, metodologjia e mbledhjes s\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave apo vet\u00eb koncepti i t\u00eb qenit minoritar ka qen\u00eb gjithashtu n\u00eb evoluim.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebrkufizimi ligjor:<\/strong> Komb\u00ebsia joshqiptare njihet si e till\u00eb nga shteti shqiptar n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e regjistruar n\u00eb regjistrat e gjendjes civile. T\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr k\u00ebt\u00eb regjist\u00ebr jan\u00eb grumbulluar fillimisht me census. N\u00eb censuse jan\u00eb mbledhur ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr minoritetin grek dhe m\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr minoritetin arumun. N\u00eb vitin 2011, censusi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i popullat\u00ebs dhe banesave mblodhi t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr t\u00eb gjitha minoritetet n\u00eb Shqip\u00ebri, por metodologjia e mbledhjes s\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave, \u00ebsht\u00eb e ndryshme dhe rrjedhimisht ato nuk jan\u00eb t\u00eb krahasueshme me t\u00eb dh\u00ebnat e mbledhura m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Komb\u00ebsia e p\u00ebrfituar nga lindja: <\/strong>Shqip\u00ebria pranoi t\u00eb njoh\u00eb si n\u00ebnshtetas t\u00eb vet popullsin\u00eb me komb\u00ebsi greke me nj\u00eb deklarat\u00eb para Lidhjes s\u00eb Kombeve n\u00eb vitin 1921 ku njihej barazia e shtetasve shqiptar\u00eb para ligjit pavar\u00ebsisht lindjes, komb\u00ebsis\u00eb, gjuh\u00ebs, rrac\u00ebs apo fes\u00eb. Neni 3 i Deklarat\u00ebs s\u00eb firmosur nga Fan Noli thot\u00eb se \u201cbanor\u00ebt q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb para luft\u00ebs, s\u00ebbashku me grat\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt e tyre n\u00ebn tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7, duhet t\u00eb b\u00ebhen shtetas shqiptar brenda dy vitesh nga data e k\u00ebsaj deklarate n\u00eb rast se ata d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb aplikim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb.\u201d[i]<\/a><\/p>\n\n\n\n Deklarata b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite se banor\u00ebt q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb komb\u00ebsi t\u00eb ndryshme nga komb\u00ebsia shqiptare, kishin nj\u00eb afat dyvje\u00e7ar p\u00ebr t\u2019u deklaruar n\u00ebnshtetas shqiptar me komb\u00ebsi tjet\u00ebr. Legjislacioni shqiptar nuk e njeh t\u00eb drejt\u00ebn e ndryshimit t\u00eb komb\u00ebsis\u00eb s\u00eb regjistruar fillimisht sipas deklarat\u00ebs s\u00eb Lidhjes s\u00eb Kombeve me vullnet t\u00eb lir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Ligji Nr. 10 129, dat\u00eb 11.5.2009 P\u00ebr Gjendjen Civile, neni 58 thot\u00eb:<\/p>\n\n\n\n 1. F\u00ebmija merr komb\u00ebsin\u00eb e prind\u00ebrve me komb\u00ebsi t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, t\u00eb dokumentuar n\u00eb Regjistrin Komb\u00ebtar t\u00eb Gjendjes Civile. Kjo komb\u00ebsi nuk mund t\u00eb ndryshohet, p\u00ebrve\u00e7 rasteve, kur, sipas ligjit, v\u00ebrtetohet pasakt\u00ebsia e komb\u00ebsis\u00eb s\u00eb prind\u00ebrve, ose kur ka nj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor t\u00eb form\u00ebs s\u00eb prer\u00eb, p\u00ebr ndryshimin e at\u00ebsis\u00eb apo t\u00eb am\u00ebsis\u00eb[ii]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Bazuar mbi parimin e pandryshueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb komb\u00ebsis\u00eb jan\u00eb grumbulluar t\u00eb dh\u00ebna mbi minoritetet e ndryshme n\u00eb censuset e m\u00ebparshme t\u00eb kryera n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto raste, t\u00eb dh\u00ebnat e regjistrit komb\u00ebtar t\u00eb gjendjes civile jan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpiluar statistikat mbi komb\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Vet\u00ebdeklarimi:<\/strong> Ndryshe nga ky parim, n\u00eb Censusin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Popullsis\u00eb dhe Banesave t\u00eb vitit 2011, shqiptar\u00ebt u vun\u00eb p\u00ebrball\u00eb pyetjes p\u00ebr \u201cp\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb etnike dhe kulturore\u201d dhe u lejuan t\u00eb vet\u00ebdeklarohen sipas vullnetit t\u00eb tyre t\u00eb lir\u00eb dhe pa lidhje me statusin e tyre t\u00eb sh\u00ebnuar n\u00eb Regjistrin e Gjendjes Civile. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Shqip\u00ebria kap\u00ebrceu detyrimet q\u00eb i lind\u00ebn nga Deklarata para Lidhjes s\u00eb Kombeve t\u00eb vitit 1921. Por informacioni i mbledhur nga Censusi 2011 nuk ka efekte ligjore.<\/p>\n\n\n\n Statistikat e disponueshme<\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00eb dh\u00ebnat e publikuara nga qeveria shqiptare i referohen burimeve zyrtare statistikore si dhe perceptimeve ose vler\u00ebsimeve t\u00eb ndryshme. P\u00ebr minoritetin grek ekzistojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna m\u00eb t\u00eb detajuara nd\u00ebrsa p\u00ebr minoritetet e tjera t\u00eb dh\u00ebnat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rralla ose mungojn\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht.<\/p>\n\n\n\n Shqip\u00ebria i ka deklaruar t\u00eb dh\u00ebnat mbi minoritetet n\u00eb raporte t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme t\u00eb qeveris\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Artikullit 25, paragrafi 1 i Konvent\u00ebs Kuad\u00ebr t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Europ\u00ebs p\u00ebr Mbrojtjen e Minoriteteve Komb\u00ebtare, si dhe i ka publikuar disa nga k\u00ebto raporte n\u00eb Fletoren Zyrtare[iii]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Minoritetet, v\u00ebshtrim i p\u00ebrgjithsh\u00ebm<\/strong><\/p>\n\n\n\n Shqip\u00ebria i raportoi minoritetet komb\u00ebtare sipas censuseve 44,570 vet\u00eb m\u00eb 1960, 54,687 vet\u00eb m\u00eb 1979 dhe 64,816 vet\u00eb n\u00eb vitin 1989. Shumica d\u00ebrrmuese e minoritetit t\u00eb regjistruar gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ka qen\u00eb minoriteti grek. P\u00ebrqindja e minoriteteve komb\u00ebtare n\u00eb popullsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mes viteve 1960 dhe 1989 ka r\u00ebn\u00eb gradualisht nga 2.7 p\u00ebr qind n\u00eb 1.9 p\u00ebr qind. Minorancat komb\u00ebtare kan\u00eb njohur nj\u00eb norm\u00eb rritjeje dy her\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl se sa popullata e vendit n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi. K\u00ebshtu, mes viteve 1960 dhe 1989, popullata minoritare u rrit me 45 p\u00ebr qind nd\u00ebrsa popullata e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi u rrit me 97 p\u00ebr qind.<\/p>\n\n\n\n